{"id":31,"date":"2026-07-02T09:13:15","date_gmt":"2026-07-02T07:13:15","guid":{"rendered":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/?page_id=31"},"modified":"2026-07-02T09:13:16","modified_gmt":"2026-07-02T07:13:16","slug":"manuscrits","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/","title":{"rendered":"Manuscrits"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>I<\/strong>l existe environ 5700 manuscrits ou fragments grecs du Nouveau Testament (<em>NT<\/em>), plus de 25000 si l\u2019on compte leurs diverses traductions, appel\u00e9s \u00ab&nbsp;t\u00e9moins&nbsp;\u00bb, que ce soit en syriaque ((Cf.,&nbsp;<em>La Vieille Syriaque<\/em>, datant du 3<sup>e<\/sup>, puis la&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Peshitta\"><em>Peshitta<\/em><\/a>, peut-\u00eatre de la fin du 4<sup>e<\/sup>.)), copte, latin, arm\u00e9nien, \u00e9thiopien, etc. Tous sont des copies. Il n\u2019existe aucun manuscrit \u00ab&nbsp;original&nbsp;\u00bb, sans doute parce qu&rsquo;il n&rsquo;en a jamais exist\u00e9, tant la pluralit\u00e9 et la diversit\u00e9 semblent au fondement de l&rsquo;\u00c9criture du&nbsp;<em>NT<\/em>, et, semble-t-il, du projet r\u00e9v\u00e9lationnel lui-m\u00eame ((Cf.&nbsp;<em>Ac&nbsp;<\/em><strong>2<\/strong>, 8.)).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>C<\/strong>et ensemble constitue un r\u00e9seau absolument unique pour l\u2019Antiquit\u00e9. Le plus ancien fragment d\u2019un texte du <em>NT<\/em>, le Papyrus <strong>RYLANDS<\/strong> 457 ((Codex de 9X10 cm, reproduisant&nbsp;<em>Jn<\/em>&nbsp;<strong>18<\/strong>, 31-33 [r\u00b0].37-38 [v\u00b0].)), dit <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papyrus_P52\">P52<\/a>, date d\u2019environ 125. Il y a pour l\u2019instant 6 manuscrits connus datant du 2<sup>e<\/sup>&nbsp;s., tous des papyrus.&nbsp;81 datent d\u2019avant 300. L\u00e0 encore, cette proximit\u00e9 entre les manuscrits et la date pr\u00e9sum\u00e9e de leur r\u00e9daction est unique dans l\u2019Antiquit\u00e9. Elle est \u00e0 comparer avec les premiers manuscrits connus des Classiques grecs ou latins. Rappelons simplement que les plus anciens t\u00e9moins des \u0153uvres de&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Virgile\"><strong>VIRGILE<\/strong><\/a> datent du 6<sup>e<\/sup>&nbsp;s., ceux&nbsp;d&rsquo;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Horace\"><strong>HORACE<\/strong><\/a> du 8<sup>e<\/sup>&nbsp;s,&nbsp;du divin<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Platon\"> <strong>PLATON<\/strong><\/a> du 9<sup>e<\/sup>&nbsp;s., ou d&rsquo;<a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=3ONzipTbx34\"><strong>HOM\u00c8RE<\/strong><\/a> du 11<sup>e<\/sup>&nbsp;s.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong>es codex de la Bible sont divis\u00e9s en cinq ensembles&nbsp;:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2666&nbsp;Les <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_de_papyri_du_Nouveau_Testament\"><strong>papyri<\/strong> <\/a>(une centaine, \u00e9tendus entre le 2-7<sup>e<\/sup> s.) sont des copies, le plus souvent en cursives, sur papyrus, <em>i.e.<\/em>&nbsp;sur des feuilles de roseaux coll\u00e9s ((voir&nbsp;<strong>PLINE l\u2019ANCIEN<\/strong>,&nbsp;<em>Histoire Naturelle<\/em>,&nbsp;<strong>XIII<\/strong>, 21-24.)). L\u2019ensemble \u00e9tait peu cher, mais fragile. Certains sont c\u00e9l\u00e8bres. Citons par exemple les <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papyrus_Bodmer\"><em>papyri<\/em> <strong>BODMER<\/strong><\/a>&nbsp;ou&nbsp;les&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Papyri_Chester_Beatty\"><em>Papyri<\/em> Chester <strong>BEATTY<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2666 Les <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Liste_des_manuscrits_du_Nouveau_Testament_en_onciales_grecques\"><strong>onciaux<\/strong> <\/a>(autour de 275 connus) sont \u00e9crits \u00e0 la plume, en majuscules s\u00e9par\u00e9es (hautes d\u2019une once, 1\/12 du pied, ou <em>uncia<\/em>, d&rsquo;o\u00f9 le nom), sans s\u00e9paration entre les mots et les phrases (<em>scriptio continua<\/em>). Le support est le <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Parchemin\">parchemin<\/a> (\u00e9tymologiquement <em>pergamena<\/em>, ou \u00ab&nbsp;<em>peau de Pergame<\/em>&nbsp;\u00bb), <em>i.e.<\/em> des feuilles de peaux pr\u00e9par\u00e9es (souvent de veau, de mouton ou de ch\u00e8vre), puis reli\u00e9es sous forme de livre. Ces <em><a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex\">codex<\/a>&nbsp;sont \u00e0 la fois&nbsp;<\/em>solides et tr\u00e8s on\u00e9reux, d\u2019o\u00f9, parfois, leur r\u00e9utilisation apr\u00e8s grattage (\u00ab&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Palimpseste\">palimpsestes<\/a>&nbsp;\u00bb), malgr\u00e9 l\u2019interdiction de cette pratique par un concile en 692. Les onciaux furent principalement r\u00e9alis\u00e9s dans les grandes centres intellectuels \u00e0 partir du 3<sup>e<\/sup> si\u00e8cle, b\u00e9n\u00e9ficiant de la l\u00e9galisation du Christianisme dans l\u2019Empire (Cf. <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89dit_de_Milan\">\u00e9dit de MILAN<\/a>, 312), apr\u00e8s une vague de destruction sous <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Diocl%C3%A9tien\">DIOCL\u00c9TIEN <\/a>(284-305). Certains sont tr\u00e8s c\u00e9l\u00e8bres&nbsp;:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Le <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex_Sinaiticus\"><em>Sina\u00efticus<\/em><\/a>, codex grec du 4<sup>e<\/sup> s., de type neutre, d\u00e9couvert au <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Monast%C3%A8re_Sainte-Catherine_du_Sina%C3%AF\">monast\u00e8re Sainte Catherine du Sina\u00ef<\/a> par <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Constantin_Tischendorf\">Constantin von <strong>TISCHENDORF<\/strong><\/a>, conserv\u00e9 au <em>British Museum<\/em> de LONDRES. Il contient la <em>LXX<\/em>.<\/li>\n\n\n\n<li>L\u2019<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex_Alexandrinus\"><em>Alexandrinus<\/em><\/a> (A02), codex grec du 5<sup>e<\/sup> s., copi\u00e9 en Egypte, de type neutre, conserv\u00e9 \u00e0 la <em>British Library<\/em> du <em>British Museum<\/em>, \u00e0 LONDRES (depuis 1628), proche du grec parl\u00e9. Il contient la <em>LXX<\/em>. Il est disponible en facsimil\u00e9 <a href=\"http:\/\/www.csntm.org\/Manuscripts\/ManuscriptViewPage.aspx?id=203\">ici<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Le <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex_Vaticanus\"><em>Vaticanus<\/em><\/a> (B03), codex grec du 4<sup>e<\/sup> s., conserv\u00e9 \u00e0 la <em>Biblioth\u00e8que Vaticane<\/em> depuis 1475. Il contient la <em>LXX<\/em>.<\/li>\n\n\n\n<li>L\u2019<a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Codex_Ephraemi_Rescriptus\"><em>Ephr\u00e6mi<\/em> <em>rescriptus<\/em><\/a> ((C04\u00a0; palimpseste, recouvert au 12<sup>e<\/sup> s. des 38 trait\u00e9s d\u2019<strong><a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89phrem_le_Syrien\">EPHREM<\/a><\/strong>.)), codex grec de type alexandrin, conserv\u00e9 \u00e0 la <em>Biblioth\u00e8que Nationale de France<\/em> (disponible dans l&rsquo;\u00e9dition TISCHENDORF,\u00a0sur <em>Gallica<\/em> :\u00a0<a href=\"http:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b8470433r\">ici<\/a>).<a href=\"http:\/\/gallica.bnf.fr\/ark:\/12148\/btv1b8470433r\"><br><\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Le <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Codex_Bezae\"><em>Bez\u00e6 Cantabrigiensis<\/em><\/a>, codex bilingue (grec\/latin) conserv\u00e9 \u00e0 l\u2019Universit\u00e9 de CAMBRIDGE, apr\u00e8s le don en 1581 de <a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Th%C3%A9odore_de_B%C3%A8ze\">Th\u00e9odore de <strong>B\u00c8ZE<\/strong><\/a>, qui l\u2019avait achet\u00e9 en 1562. Ce texte contient les 4 \u00e9vangiles dans cet ordre <em>Lc<\/em>, <em>Jn<\/em>, <em>Lc<\/em>, <em>Mt<\/em>, puis les <em>Ac<\/em> et les \u00e9p\u00eetres catholiques. Il est peut-\u00eatre ant\u00e9rieur aux grandes recensions (harmonisation) des 3 et 4<sup>e<\/sup> si\u00e8cles. Un <a href=\"http:\/\/codexbezae.perso.sfr.fr\/\">site<\/a>\u00a0lui est d\u00e9di\u00e9.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2666&nbsp;Les <strong>minuscules<\/strong>, \u00e9crits en minuscule caroline, avec s\u00e9paration entre les mots, \u00e0 partir du 9<sup>e<\/sup> s (plus de 2800).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2666&nbsp;Les <strong>lectionnaires<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2666&nbsp;Les <strong>versions<\/strong>&nbsp;: la<em>Vetus latina<\/em>&nbsp;; la&nbsp;<em>Vulgate<\/em>, etc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c0<\/strong> l\u2019origine, les \u00e9crits bibliques ont la forme de rouleaux (Hb. = <em>meguillah<\/em>&nbsp;; Lat. = <em>volumen<\/em>), ayant au maximum 10m de longueur. Le <em>codex quadratus<\/em> (livre carr\u00e9) appara\u00eet avec le Christianisme et se g\u00e9n\u00e9ralise au 4<sup>e<\/sup> s.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong>es qualit\u00e9s des copies sont variables. La recherche codicologique et la critique textuelle (pratiqu\u00e9e par le \u00ab&nbsp;textualiste&nbsp;\u00bb) permettent :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>de d\u00e9terminer les diff\u00e9rentes versions, appel\u00e9es \u00ab\u00a0variantes textuelles\u00a0\u00bb, relev\u00e9es dans \u00ab\u00a0l\u2019apparat critique\u00a0\u00bb des bibles en h\u00e9breu ou en grec);<\/li>\n\n\n\n<li>de d\u00e9terminer les erreurs (mauvaises lectures, copies erron\u00e9es ((par exemple \u00ab\u00a0<em>homoiot\u00e9leutes<\/em>\u00a0\u00bb, ou saut de ligne.)), mauvaises transcriptions d\u2019abr\u00e9viations, gloses interpol\u00e9es, harmonisations, corrections doctrinales allant jusqu\u2019\u00e0 la suppression de certains mots, voire p\u00e9ricopes enti\u00e8res ((Cf. <em>Jn<\/em> <strong>7<\/strong>, 53- <strong>8<\/strong>, 11 ou <em>Mc<\/em> <strong>16<\/strong>, 9-20].));<\/li>\n\n\n\n<li>de reconstituer les grandes lign\u00e9e de manuscrits (les \u00ab\u00a0<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Stemma_codicum\"><em>stemmas<\/em><\/a>\u00a0\u00bb).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>M<\/strong>algr\u00e9 l&rsquo;\u00e9vidence, il n\u2019est pas certain que les manuscrits les plus anciens, les plus correctes grammaticalement (un copiste intelligent est un copiste suspect&nbsp;!) ou les plus riches, soient les plus justes (principe du primat de la <em>lectio difficilior<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L<\/strong>a&nbsp;<a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chapters_and_verses_of_the_Bible\">division tr\u00e8s utile en chapitres et versets<\/a>, bien que de lointaine origine h\u00e9bra\u00efque (les&nbsp;<a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Parashot\">parashiyot<\/a>), est tr\u00e8s tardive, puisqu&rsquo;elle ne se diffuse qu&rsquo;au 13<sup>e<\/sup>&nbsp;si\u00e8cle pour les chapitres (peut-\u00eatre par Etienne&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89tienne_Langton\">LANGTON<\/a>, vers 1205) et au 16<sup>e<\/sup>&nbsp;si\u00e8cle pour les versets, en particulier avec Santes&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Santes_Pagnino\">PAGNINO&nbsp;<\/a>et Robert&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Versets\">ESTIENNE<\/a>.&nbsp;Rappelons \u00e9galement que,&nbsp;dans les Bibles, les titres, et donc la d\u00e9limitation des paragraphes (appel\u00e9es techniquement \u00ab&nbsp;<a href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/P%C3%A9ricope\">p\u00e9ricopes&nbsp;<\/a>\u00bb), sont toujours ajout\u00e9s par les \u00e9diteurs.&nbsp;Certains sont discutables et peuvent induire une lecture particuli\u00e8re.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bibliographie&nbsp;:<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2666&nbsp;Eberhard <strong>NESTLE<\/strong>, Erwin <strong>NESTLE<\/strong> et Kurt <strong>ALAND<\/strong>, <em>Novum Testamentum Gr\u00e6ce et Latine<\/em>, (27\u00e8me \u00e9d.), Stuttgart, Deutsche Bibelgesellschaft, 1999 [or. 1993], 810 p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2666&nbsp;Roselyne <strong>DUPONT-ROC<\/strong> et Philippe <strong>MERCIER<\/strong>, <em>Les manuscrits de la Bible et la critique textuelle<\/em>, <em>CE<\/em> n\u00b0 102, 1998, 67 p.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00ad<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Il existe environ 5700 manuscrits ou fragments grecs du Nouveau Testament (NT), plus de 25000 si l\u2019on compte leurs diverses traductions, appel\u00e9s \u00ab&nbsp;t\u00e9moins&nbsp;\u00bb, que ce soit en syriaque ((Cf.,&nbsp;La Vieille [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"class_list":["post-31","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Manuscrits - Evangile selon saint Matthieu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Manuscrits - Evangile selon saint Matthieu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Il existe environ 5700 manuscrits ou fragments grecs du Nouveau Testament (NT), plus de 25000 si l\u2019on compte leurs diverses traductions, appel\u00e9s \u00ab&nbsp;t\u00e9moins&nbsp;\u00bb, que ce soit en syriaque ((Cf.,&nbsp;La Vieille [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Evangile selon saint Matthieu\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-02T07:13:16+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/manuscrits\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/manuscrits\\\/\",\"name\":\"Manuscrits - Evangile selon saint Matthieu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-07-02T07:13:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-02T07:13:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/manuscrits\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/manuscrits\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/manuscrits\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Manuscrits\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/\",\"name\":\"Maison T@bga\",\"description\":\"L&#039;exp\u00e9rience bouleversante de l&#039;Evangile\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/maisontabga.com\\\/selonmatthieu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Manuscrits - Evangile selon saint Matthieu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Manuscrits - Evangile selon saint Matthieu","og_description":"Il existe environ 5700 manuscrits ou fragments grecs du Nouveau Testament (NT), plus de 25000 si l\u2019on compte leurs diverses traductions, appel\u00e9s \u00ab&nbsp;t\u00e9moins&nbsp;\u00bb, que ce soit en syriaque ((Cf.,&nbsp;La Vieille [&hellip;]","og_url":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/","og_site_name":"Evangile selon saint Matthieu","article_modified_time":"2026-07-02T07:13:16+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/","url":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/","name":"Manuscrits - Evangile selon saint Matthieu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/#website"},"datePublished":"2026-07-02T07:13:15+00:00","dateModified":"2026-07-02T07:13:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/manuscrits\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Manuscrits"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/#website","url":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/","name":"Maison T@bga","description":"L&#039;exp\u00e9rience bouleversante de l&#039;Evangile","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/31","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/31\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32,"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/31\/revisions\/32"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/maisontabga.com\/selonmatthieu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}